Ngành xuất bản trong kỷ nguyên số: Cơ hội lan tỏa tri thức và phát triển du lịch văn hóa

Ngành xuất bản trong kỷ nguyên số: Cơ hội lan tỏa tri thức và phát triển du lịch văn hóa

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện nội ngành, hội thảo đã mở ra một góc nhìn đáng chú ý: xuất bản đang trở thành “đòn bẩy mềm” góp phần phát triển du lịch văn hóa và kinh tế sáng tạo trong bối cảnh chuyển đổi số.

Xuất bản - “hạt nhân tri thức” trong hệ sinh thái du lịch văn hóa

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Lưu Văn Quảng Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhấn mạnh, Chỉ thị 04-CT/TW đã đánh dấu bước chuyển quan trọng khi xác định xuất bản không chỉ là lĩnh vực tư tưởng, văn hóa mà còn là ngành kinh tế công nghệ.

Theo đó, xuất bản đóng vai trò trung tâm trong hệ sinh thái kiến tạo tri thức, gắn chặt với phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế số. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để phát triển các sản phẩm du lịch gắn với tri thức, lịch sử, di sản.

Trong thực tế, nhiều điểm đến tại Việt Nam đang tận dụng xuất bản để nâng tầm trải nghiệm du lịch: Sách hướng dẫn du lịch chuyên sâu; Ấn phẩm giới thiệu di sản, làng nghề; Các sản phẩm storytelling (kể chuyện điểm đến. Những nội dung này không chỉ cung cấp thông tin mà còn tạo chiều sâu văn hóa, giúp du khách hiểu và gắn bó hơn với điểm đến.

Chuyển đổi số: Mở rộng không gian trải nghiệm du lịch

Trong báo cáo đề dẫn, PGS.TS Phạm Minh Tuấn - Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam cho biết ngành xuất bản đã có những chuyển biến tích cực như mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm và bước đầu tiếp cận mô hình xuất bản số.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế: Chuyển đổi số còn chậm; Chất lượng nội dung chưa đồng đều; Nguồn nhân lực thiếu kỹ năng số; Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện để bắt kịp xu hướng.

Ở góc độ du lịch, chuyển đổi số trong xuất bản đang mở ra nhiều hình thức trải nghiệm mới: Sách điện tử tích hợp multimedia về điểm đến; Bản đồ du lịch tương tác; Ứng dụng kể chuyện bằng AI.

Những sản phẩm này giúp du khách có thể “du lịch từ xa” trước khi đặt chân đến, đồng thời kéo dài trải nghiệm sau chuyến đi.

Từ “xuất bản truyền thống” đến hệ sinh thái nội dung số

Làm rõ tinh thần của Chỉ thị 04, bà Nguyễn Thị Mỹ Linh - Phó Vụ trưởng Vụ Báo chí - Xuất bản, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho rằng ngành xuất bản cần chuyển đổi theo hướng: Từ xuất bản đơn lẻ → hệ sinh thái nội dung; Từ phục vụ → kiến tạo giá trị; Từ nội địa → toàn cầu; Từ đơn nền tảng → đa nền tảng. Định hướng này đặc biệt phù hợp với ngành Du lịch - nơi nội dung đóng vai trò quyết định trong việc thu hút và giữ chân du khách.

Một cuốn sách hay về văn hóa vùng cao, một bộ ảnh tư liệu về làng nghề hay một series nội dung số về ẩm thực địa phương… đều có thể trở thành “cửa ngõ cảm xúc” dẫn dắt du khách đến với điểm đến.

Công nghệ không thay thế được chiều sâu văn hóa

Ở góc nhìn văn học - nghệ thuật, PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam khẳng định xuất bản là cầu nối bền vững giữa tác giả và công chúng.

Trước sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, ông nhấn mạnh: công nghệ không thể thay thế tư duy sáng tạo và cảm xúc con người - yếu tố cốt lõi tạo nên chiều sâu văn hóa và sức mạnh mềm quốc gia.

Quan điểm này cũng là lời nhắc đối với ngành du lịch: Dù công nghệ có phát triển đến đâu, giá trị cốt lõi vẫn nằm ở câu chuyện văn hóa chân thực và trải nghiệm con người.

Văn hóa đọc - nền tảng cho du lịch bền vững

Đồng quan điểm, ông Lê Hoàng - Giám đốc Công ty Đường sách TP.HCM cho rằng phát triển xuất bản không thể chỉ dựa vào công nghệ hay nền tảng phân phối, mà cần quay trở lại với người đọc.

Việc xây dựng thói quen đọc sách không chỉ nâng cao dân trí mà còn góp phần hình thành xã hội học tập - nền tảng quan trọng cho phát triển du lịch bền vững.

Một cộng đồng có văn hóa đọc tốt sẽ: Hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa; Có ý thức bảo tồn di sản; Trở thành “đại sứ du lịch” tự nhiên; Gợi mở hướng đi: Kết nối xuất bản với du lịch trải nghiệm.

Từ các tham luận tại hội thảo, nhiều chuyên gia cho rằng ngành xuất bản và du lịch cần tăng cường liên kết để tạo ra các sản phẩm mới: Tour du lịch theo chủ đề sách; Không gian đọc tại điểm đến; Lễ hội sách kết hợp quảng bá du lịch; Xuất bản nội dung đa ngôn ngữ phục vụ khách quốc tế. Đây là xu hướng đã thành công tại nhiều quốc gia và hoàn toàn có thể phát triển mạnh tại Việt Nam.

Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phát triển bền vững

Phát biểu tổng kết, PGS.TS Lưu Văn Quảng đánh giá cao giá trị khoa học và thực tiễn của các tham luận, đồng thời nhấn mạnh việc hiện thực hóa Chỉ thị 04-CT/TW là cơ sở quan trọng để phát triển ngành xuất bản theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, nhân văn.

Đối với lĩnh vực du lịch, điều này đồng nghĩa với việc: Có thêm nguồn nội dung chất lượng cao; Tăng sức cạnh tranh điểm đến; Nâng tầm thương hiệu du lịch Việt Nam.

Trong kỷ nguyên số, xuất bản không còn là lĩnh vực “đứng sau” mà đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa và kinh tế sáng tạo.

Sự kết hợp giữa nội dung chất lượng, công nghệ hiện đại và chiến lược phát triển đồng bộ sẽ giúp ngành xuất bản Việt Nam không chỉ thích ứng với thời đại mới mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa, nâng cao vị thế du lịch Việt Nam trên bản đồ thế giới.