Năng lực số trở thành 'đòn bẩy' chuyển đổi giáo dục trong kỷ nguyên mới

Năng lực số trở thành 'đòn bẩy' chuyển đổi giáo dục trong kỷ nguyên mới

Sự kiện thu hút sự tham gia của đông đảo nhà khoa học, chuyên gia giáo dục, đại diện doanh nghiệp công nghệ, các trường đại học, cao đẳng trong và ngoài nước, mở ra nhiều góc nhìn về vai trò của năng lực số trong quá trình chuyển đổi giáo dục, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Năng lực số - nền tảng của xã hội số và kinh tế số

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc đời sống kinh tế - xã hội toàn cầu, giáo dục được xem là lĩnh vực chịu tác động mạnh mẽ nhất nhưng đồng thời cũng là “điểm khởi phát” của quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Tiến sĩ Trịnh Thị Thu Hà, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được Đảng và Nhà nước xác định là những đột phá chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo Tiến sĩ Trịnh Thị Thu Hà, Việt Nam đang là điểm sáng về phát triển kinh tế số trong khu vực. Tuy nhiên, nền tảng nhân lực số vẫn còn là “điểm nghẽn” khi giáo dục và đào tạo chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ cũng như yêu cầu của thị trường lao động hiện đại.

“Nếu giáo dục chưa kịp đổi mới để hình thành năng lực số cho mọi người thì các nỗ lực đầu tư hạ tầng và công nghệ sẽ khó phát huy hết hiệu quả”, bà Hà nhận định.

Không dừng lại ở kỹ năng sử dụng công nghệ, năng lực số hiện được nhìn nhận như khả năng ứng dụng công nghệ số để giải quyết các vấn đề thực tiễn trong học tập, công việc và đời sống. Trong giáo dục, năng lực số giúp đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả quản trị, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và tăng cường kết nối giữa nhà trường với doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu.

Đặc biệt, với đội ngũ giảng viên, chuyên gia và số lượng sinh viên đông đảo, các trường đại học, cao đẳng tại Hà Nội đang giữ vai trò quan trọng trong việc lan tỏa tri thức số, thúc đẩy chuyển đổi số giáo dục và hình thành lực lượng lao động đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số.

Giáo dục số không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là việc tái cấu trúc giáo dục trong thời đại số. Các chuyên gia cho rằng, chuyển đổi số trong giáo dục không đơn thuần là đưa công nghệ vào lớp học mà là quá trình thay đổi toàn diện tư duy quản trị, phương pháp đào tạo và mô hình tiếp cận tri thức.

Tiến sĩ Đinh Việt Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp quốc gia cho rằng, trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, năng lực số đã vượt ra ngoài phạm vi của một kỹ năng sử dụng công cụ thông thường để trở thành “hệ điều hành tư duy” của con người hiện đại.

Theo ông, đối với các cơ sở giáo dục và đào tạo, năng lực số không chỉ là một môn học mới mà là “đòn bẩy” để tái cấu trúc triết lý giáo dục, thúc đẩy giáo dục cá nhân hóa và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho người học.

Dưới góc độ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, Tiến sĩ Đinh Việt Hòa nhận định năng lực số chính là chìa khóa để giúp thế hệ trẻ chuyển từ vai trò “người sử dụng công nghệ” sang “người sáng tạo công nghệ”, làm chủ công nghệ và tạo ra các giá trị mới cho xã hội.

Những quan điểm này cho thấy giáo dục số đang bước sang một giai đoạn mới, nơi công nghệ không chỉ hỗ trợ hoạt động dạy và học mà còn trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi cơ sở đào tạo.

Trí tuệ nhân tạo mở ra cơ hội lớn cho giáo dục

Một trong những xu hướng nổi bật được các đại biểu phân tích tại hội thảo là sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo trong giáo dục.

Theo các chuyên gia, AI đang tạo ra bước thay đổi lớn trong hoạt động giảng dạy, kiểm tra đánh giá, quản trị dữ liệu học tập và xây dựng mô hình đào tạo cá nhân hóa. Người học có thể tiếp cận tri thức linh hoạt hơn, trong khi giảng viên có thêm công cụ để tối ưu phương pháp giảng dạy và nâng cao hiệu quả tương tác.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội là nhiều thách thức mới liên quan đến an toàn dữ liệu, đạo đức số, bảo vệ thông tin cá nhân và kiểm soát chất lượng nội dung số trong giáo dục.

Vì vậy, các cơ sở giáo dục được khuyến nghị cần xây dựng hệ sinh thái giáo dục số toàn diện, trong đó chú trọng đồng thời ba yếu tố: hạ tầng công nghệ, năng lực con người và hành lang pháp lý.

Nhiều tham luận tại hội thảo cũng đề xuất đẩy mạnh hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp công nghệ nhằm xây dựng chương trình đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động, giúp sinh viên sớm tiếp cận môi trường số và các mô hình công việc mới.

Gần 200 tham luận đề xuất giải pháp phát triển năng lực số

Ban tổ chức cho biết, hội thảo đã nhận được gần 200 bài tham luận của các tác giả đến từ 72 trường đại học, 13 trường cao đẳng và 15 viện nghiên cứu trong và ngoài nước.

Các tham luận tập trung vào 4 nhóm nội dung lớn gồm: cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực số; kinh nghiệm quốc tế trong phát triển năng lực số; thực trạng và triển vọng phát triển năng lực số tại Việt Nam; giải pháp phát triển năng lực số cho các cơ sở giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên mới.

Nhiều ý kiến phân tích sâu các vấn đề như xây dựng khung chính sách và quản trị giáo dục số; phát triển năng lực số cho giảng viên, sinh viên và cán bộ quản lý; ứng dụng AI trong dạy học và kiểm tra đánh giá; hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo kỹ năng số; bảo đảm an toàn số và đạo đức số trong môi trường giáo dục.

Theo các chuyên gia, để chuyển đổi số giáo dục thành công, yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người. Việc xây dựng đội ngũ giảng viên có năng lực số, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với công nghệ sẽ quyết định chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.

Tạo nền tảng cho nguồn nhân lực thích ứng kỷ nguyên số

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng với Thông tư số 02/2025/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Khung năng lực số cho người học.

Đây được xem là những nền tảng quan trọng để thúc đẩy phong trào học tập số, phổ cập kỹ năng số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Thông qua các tham luận và trao đổi thực tiễn, hội thảo không chỉ mở ra diễn đàn học thuật về chuyển đổi giáo dục mà còn góp phần đề xuất nhiều giải pháp thiết thực nhằm nâng cao năng lực số cho các cơ sở giáo dục và đào tạo.

Trong kỷ nguyên mà công nghệ đang định hình lại mọi lĩnh vực của đời sống, việc đầu tư cho năng lực số không còn là lựa chọn mang tính xu hướng, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để giáo dục Việt Nam thích ứng, đổi mới và phát triển bền vững.