Bảo tàng Hà Nội ra mắt không gian sắp đặt ngoài trời từ xác máy bay

Bảo tàng Hà Nội ra mắt không gian sắp đặt ngoài trời từ xác máy bay

Nghệ thuật đánh thức ký ức

Tại khuôn viên ngoài trời của Bảo tàng Hà Nội, hai không gian sắp đặt nghệ thuật đương đại mang tên “Chiến tranh và Hòa bình” và “Vũ điệu xuân” chính thức ra mắt công chúng, mở ra trải nghiệm tham quan mới cho người dân và du khách.

Không gian “Chiến tranh và Hòa bình” do hai nghệ sĩ Thu Trần và Tây Phong thực hiện, được kiến tạo từ những mảnh xác máy bay và vỏ bom do bảo tàng sưu tầm, lưu giữ. Thay vì trưng bày hiện vật như những chứng tích lịch sử đơn thuần, các nghệ sĩ đặt chúng vào một cấu trúc thẩm mỹ mới, tạo đối thoại giữa quá khứ và hiện tại.

Tác phẩm gồm hai khung kết cấu thép chính, kết nối bằng một lối đi gợi sự chia cắt bởi chiến tranh. Ở cuối hành trình thị giác ấy là hình ảnh giàn hoa, sen và những dải lụa đa sắc – biểu tượng của hòa bình và tái sinh. Các mảnh xác máy bay được treo ở cao độ trung gian, buộc người xem phải ngẩng nhìn, suy ngẫm, thay vì chỉ quan sát ở tầm mắt thông thường.

Không gian sắp đặt còn cộng hưởng với tác phẩm phù điêu của họa sĩ Nguyễn Hải tái hiện sự kiện quân và dân ta bắt sống phi công John McCain tại Hồ Trúc Bạch ngày 26/10/1967 – một dấu mốc lịch sử từng khép lại trong tinh thần hòa giải và hướng tới tương lai.

Theo nghệ sĩ Thu Trần, thách thức lớn nhất là “ứng xử” với những di vật mang sức nặng lịch sử, vừa tôn trọng tính nguyên bản, vừa mở ra cấu trúc thẩm mỹ đủ tinh tế để đối thoại với công chúng. Nghệ sĩ Tây Phong nhấn mạnh yếu tố cấu trúc không gian và nhịp điệu thị giác, tạo trải nghiệm mở để mỗi người tự tìm câu trả lời cho mình.

“Vũ điệu xuân” – nhịp điệu của tái sinh

Nếu “Chiến tranh và Hòa bình” lắng đọng với ký ức, thì “Vũ điệu xuân” của nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương lại rực rỡ và giàu năng lượng.

Tác phẩm được kiến tạo từ hệ thống roi tuồng làm bằng vật liệu tái chế, treo trên giàn tre mộc mạc. Sự kết hợp giữa tre – chất liệu truyền thống gắn bó với đời sống văn hóa Việt – cùng những dải màu tươi sáng tạo hiệu ứng thị giác sinh động, gợi nhịp điệu mùa xuân và tinh thần tái tạo.

Hình ảnh roi vút lên giữa không trung gợi liên tưởng tới Thánh Gióng – biểu tượng của ý chí quật cường dân tộc. Từ hình tượng roi tuồng mang tính ước lệ trong nghệ thuật truyền thống, nghệ sĩ đã phát triển thành một sắp đặt thị giác đương đại, gửi gắm thông điệp về năng lượng mới và niềm tin vào tương lai.

Hai không gian với hai sắc thái biểu đạt khác nhau tạo nên chỉnh thể hài hòa: một bên chiêm nghiệm quá khứ, một bên hướng tới tương lai.

Điểm nhấn mới của du lịch văn hóa Hà Nội

Phát biểu tại lễ khai mạc, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long cho biết việc ra mắt hai không gian trưng bày ngoài trời là “mảnh ghép hoàn chỉnh” cho hệ thống trưng bày cố định theo chuyên đề vừa được giới thiệu.

Sau 10 năm nghiên cứu, sưu tầm và tổ chức trưng bày với sự hỗ trợ của các chuyên gia, Bảo tàng Hà Nội đã mở cửa trở lại với hệ thống trưng bày cố định được đầu tư công phu. Không gian sắp đặt ngoài trời lần này không chỉ bổ sung nội dung cho phần trưng bày trong nhà, mà còn làm phong phú thêm trải nghiệm tham quan theo hướng mở, tương tác và giàu cảm xúc.

Với cách tiếp cận di sản bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, bảo tàng đang từng bước khẳng định vai trò là thiết chế văn hóa sáng tạo của Thủ đô. Những mảnh xác máy bay, vỏ bom – từng là dấu tích khốc liệt của chiến tranh – nay trở thành chất liệu để kể câu chuyện về hòa bình, tái sinh và khát vọng phát triển bền vững.

Việc tổ chức đồng thời hai không gian sắp đặt với hai sắc thái biểu đạt khác nhau đã tạo nên một chỉnh thể hài hòa: một bên lắng đọng, chiêm nghiệm về quá khứ; một bên rực rỡ, hướng tới tương lai.

Thông qua đó, Bảo tàng Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò là thiết chế văn hóa sáng tạo, nơi di sản không chỉ được lưu giữ, mà còn được "đánh thức" bằng ngôn ngữ nghệ thuật mới, lan tỏa thông điệp về hòa bình, sáng tạo và phát triển bền vững.

Bảo tàng Hà Nội mở cửa miễn phí từ ngày 03/02/2026 đến hết ngày 02/03/2026; từ ngày 03/03/2026 bắt đầu bán vé tham quan.

Trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch trải nghiệm, mô hình trưng bày ngoài trời như “Chiến tranh và Hòa bình” và “Vũ điệu xuân” được kỳ vọng sẽ trở thành điểm check-in mới, đồng thời mở rộng đối tượng công chúng, đặc biệt là giới trẻ và du khách quốc tế.

Không chỉ là nơi lưu giữ ký ức, Bảo tàng Hà Nội đang cho thấy nỗ lực “đánh thức” di sản bằng sáng tạo, để mỗi bước chân tham quan không chỉ là hành trình khám phá lịch sử, mà còn là cuộc đối thoại cá nhân với quá khứ và tương lai.

Một số hình ảnh tại lễ ra mắt: