Du lịch xanh bắt đầu từ nông thôn không khói

Du lịch xanh bắt đầu từ nông thôn không khói

Trong chiến lược phát triển du lịch bền vững, môi trường không còn là yếu tố phụ trợ mà đã trở thành “điều kiện tiên quyết”. Tại Việt Nam, khu vực nông thôn – nơi gắn với du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và trải nghiệm bản địa – đang đứng trước cơ hội lớn nếu biết chuyển đổi cách ứng xử với chất thải nông nghiệp. Từ việc chấm dứt đốt rơm rạ đến tái chế phụ phẩm và phát triển biogas, những thay đổi tưởng chừng nhỏ đang góp phần hình thành nền tảng cho du lịch xanh.

Chấm dứt khói rơm rạ: Giữ bầu trời cho điểm đến

Sau mỗi mùa gặt, hình ảnh khói rơm rạ phủ kín cánh đồng không còn xa lạ ở nhiều địa phương. Tuy nhiên, với du lịch, đó là “điểm trừ” nghiêm trọng. Khói bụi, mùi khét, tầm nhìn hạn chế không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân mà còn làm giảm trải nghiệm của du khách, đặc biệt là khách quốc tế và nhóm khách nghỉ dưỡng.

Theo các chuyên gia môi trường, khói từ đốt rơm rạ chứa bụi mịn và khí độc, góp phần làm suy giảm chất lượng không khí và gia tăng phát thải khí nhà kính. Trong bối cảnh du lịch toàn cầu ngày càng ưu tiên các điểm đến “không carbon”, việc duy trì tập quán này khiến nhiều vùng nông thôn tự đánh mất lợi thế của mình.

Thay vì đốt bỏ, rơm rạ đang được nhiều địa phương thu gom để ủ phân hữu cơ, trồng nấm, làm thức ăn chăn nuôi hoặc nguyên liệu sinh khối. Những mô hình này không chỉ giảm ô nhiễm mà còn tạo thêm sinh kế cho người dân, đồng thời giữ gìn cảnh quan đồng ruộng – yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch trải nghiệm nông nghiệp.

Từ chất thải đến tài nguyên cho du lịch bền vững

Không chỉ rơm rạ, nhiều phụ phẩm nông nghiệp như vỏ trái cây, trấu, bã mía, vỏ cà phê… từng bị xem là rác thải nay đang được “tái sinh” thành nguồn lực mới. Với tư duy kinh tế tuần hoàn, các phụ phẩm này có thể trở thành phân bón hữu cơ, nguyên liệu thủ công mỹ nghệ, nhiên liệu sinh học hoặc sản phẩm tiêu dùng xanh.

Đối với du lịch, đây là cơ hội để tạo ra chuỗi giá trị trải nghiệm. Du khách không chỉ đến tham quan mà còn được tham gia các hoạt động như làm phân hữu cơ, học cách tái chế phụ phẩm, trải nghiệm mô hình “không rác thải”. Những trải nghiệm này đặc biệt hấp dẫn với nhóm khách trẻ và khách quốc tế - những người sẵn sàng chi trả cao hơn cho du lịch có trách nhiệm.

Nhiều mô hình khởi nghiệp xanh của thanh niên đã chứng minh hiệu quả khi kết hợp tái chế phụ phẩm với dịch vụ du lịch cộng đồng. Sản phẩm làm từ phụ phẩm không chỉ bán cho khách mà còn trở thành câu chuyện kể, góp phần xây dựng thương hiệu điểm đến xanh, khác biệt và có chiều sâu.

Biogas và kinh tế tuần hoàn trong làng du lịch

Chăn nuôi là hoạt động phổ biến tại các vùng nông thôn làm du lịch, nhưng cũng là nguồn gây ô nhiễm nếu không được xử lý đúng cách. Mô hình biogas đang được xem là lời giải hiệu quả, vừa xử lý chất thải, vừa tạo ra nguồn năng lượng sạch phục vụ sinh hoạt và du lịch.

Hầm biogas giúp phân hủy chất thải chăn nuôi, tạo khí sinh học dùng cho nấu nướng, chiếu sáng, giảm chi phí nhiên liệu cho hộ gia đình và các cơ sở lưu trú nhỏ. Phần bã thải sau biogas tiếp tục được sử dụng làm phân bón hữu cơ, hình thành chu trình khép kín, thân thiện với môi trường.

Trong bối cảnh nhiều du khách ưu tiên lựa chọn homestay, farmstay “xanh”, việc sử dụng biogas trở thành điểm cộng rõ rệt. Không gian sạch sẽ, không mùi hôi, không xả thải trực tiếp ra môi trường giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và hình ảnh điểm đến.

Truyền thông cộng đồng: Chìa khóa thay đổi hành vi

Dù có nhiều giải pháp kỹ thuật, yếu tố quyết định vẫn nằm ở nhận thức cộng đồng. Thói quen đốt rơm rạ, xả thải bừa bãi hay xử lý chất thải chăn nuôi thiếu khoa học không thể thay đổi trong ngày một ngày hai. Vì vậy, truyền thông đóng vai trò then chốt.

Nhiều địa phương đã triển khai các hình thức tuyên truyền sáng tạo như sinh hoạt chuyên đề, hoạt động trải nghiệm, chiến dịch “Ngày Chủ nhật xanh”, “Làng quê không khói”. Đặc biệt, lực lượng thanh niên trở thành hạt nhân lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường, trực tiếp hướng dẫn người dân các mô hình xử lý chất thải thân thiện.

Khi người dân hiểu rằng môi trường trong lành không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn mang lại lợi ích kinh tế từ du lịch, sự thay đổi sẽ diễn ra bền vững hơn. Du lịch lúc này không chỉ là ngành hưởng lợi, mà còn trở thành động lực thúc đẩy bảo vệ môi trường nông thôn.

Nông thôn xanh - nền tảng cho du lịch tương lai

Bảo vệ môi trường gắn với xây dựng nông thôn mới đang tạo ra diện mạo mới cho nhiều vùng quê. Những cánh đồng không khói, làng xóm sạch sẽ, mô hình kinh tế tuần hoàn không chỉ nâng cao chất lượng sống mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch bền vững.

Trong xu hướng du lịch xanh, du lịch có trách nhiệm đang lên ngôi, nông thôn Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành “điểm đến không khói”, nơi mỗi phụ phẩm nông nghiệp đều được tái sử dụng, mỗi hành động nhỏ đều góp phần giữ gìn môi trường. Khi đó, du lịch không chỉ mang lại doanh thu, mà còn là động lực để cộng đồng chung tay kiến tạo tương lai xanh bền vững.